Ψυχολογία της Μάζας και Χειραγώγηση

 

 

 

 

 

 

 

 

(πηγή : http://www.avsite.gr – forum)
Ο Ζίγκμουντ Φρόιντ, πατέρας της ψυχολογίας, στο βιβλίο του η ψυχολογία των μαζών και η ανάλυση του εγώ, αναλύει τα βασικά χαρακτηριστικά της ψυχολογίας των κοινωνιών αναφέροντας πως οι μάζες διακατέχονται από τα αρχέγονα ένστικτα του ανθρώπου τα οποία ως επί το πλείστον είναι βίαια, επιθετικά και σεξουαλικά. Αυτές οι δυνάμεις μπορεί να οδηγήσουν τις κοινωνίες στο χάος. Ακόμη ισχυριζόταν ότι οι μάζες είναι χειραγωγίσιμες, είναι εύπλαστες κι ότι μπορείς να αγγίξεις τις επιθυμίες και τους φόβους τους και να τους χρησιμοποιήσεις προς όφελός σου.

Έπειτα από αυτές τις παρατηρήσεις του Φρόιντ αναπτύχθηκαν πολλές θεωρίες και μέθοδοι για την χειραγώγηση της ψυχολογίας των μαζών και των έλεγχο των κοινωνιών.

Μπερνέζ, ο πατέρας των Δημοσίων σχέσεων.

Κύριος εκφραστής των θεωριών αυτών ήταν ο μαθητής και ανιψιός του Φρόιντ, Έντουαρντ Μπερνέζ, ο οποίος θεωρείται και ο πατέρας των «Δημοσίων Σχέσεων» και ο άνθρωπος που έπλασε την κοινωνία της κατανάλωσης.

Ο Μπερνέζ, δίδαξε πρώτος πώς η σύνδεση των προϊόντων μαζικής παραγωγής με ασυνείδητες επιθυμίες, πείθει τον κόσμο να αγοράζει πράγματα που δεν χρειάζεται. Προέκυψε έτσι μια νέα πολιτική ιδέα για τον έλεγχο της μάζας η οποία υποστήριζε ότι όταν ικανοποιούνται οι ασυνείδητες επιθυμίες του κόσμου, τότε αυτός γίνεται «ευτυχισμένος» και πειθήνιος. Τότε ακριβώς ξεκίνησε η εποχή του καταναλωτισμού η οποία κυριαρχεί έως σήμερα στον δυτικό κυρίως κόσμο, επηρεάζοντας σταθερά τους φόβους και τις επιθυμίες.

Χειραγώγηση του φόβου και των επιθυμιών

Οι άνθρωποι ήθελαν πια να αποκτήσουν –ή έστω να κατασκευάσουν ή να δανειστούν – έναν εαυτό, ανεξάρτητο και διαφορετικό απ’ όλους τους άλλους -κι αυτή ακριβώς την εικόνα άρχισε να τους πουλάει η διαφήμιση. Η παλιότερη ιδέα περί της αξίας του ατόμου, που είχε εισαχθεί με τον Διαφωτισμό, συμπληρώθηκε με τη νέα ιδέα πως το άτομο είναι οι επιθυμίες του, και πήρε την αξία θρησκείας στις σύγχρονες κοινωνίες. Χάρη στις μελετημένες εκστρατείες του Μπερνέζ, οι τεχνικές της διαφήμισης έγιναν το μαγικό ραβδί που μας κρατάει μονίμως σε μια μαζική (και μαγική) αυταρέσκεια.

Καθώς η κοινωνία απέρριπτε την προπαγάνδα μετά τον πόλεμο, ο Μπερνέζ επινόησε ένα πιο ελκυστικό όνομα για την κοινωνική εκδοχή της: «Δημόσιες Σχέσεις». Άρχισε να μελετά επισταμένα τα έργα του θείου του. Σύντομα ανακάλυψε ότι δεν χειραγωγεί η πληροφορία τα πλήθη, άποψη που επικρατούσε έως τότε, αλλά το ασυνείδητο. Ξεκίνησε να πειραματίζεται με το μυαλό της λαϊκής κυρίως τάξης και να μελετά τα συναισθήματά της. Έδειξε το μεγάλο του ταλέντο στη χειραγώγηση των ασυνείδητων επιθυμιών όταν εταιρίες τσιγάρων του ζήτησαν να διερευνήσει τρόπους να αυξήσουν την πελατεία τους και να πείσει και τις γυναίκες να καπνίσουν, θέαμα που έως τότε θεωρούνταν ταμπού.

Οι δάδες της ελευθερίας

Την εποχή εκείνη οι γυναίκες δεν κάπνιζαν δημόσια, πράγμα που περιόριζε στο μισό τους πιθανούς αγοραστές. Ο Μπερνέζ είχε την ιδέα να υποβληθεί ένα δείγμα γυναικών σε ψυχανάλυση, ώστε να φανεί τι πραγματικά σημαίνει το προϊόν γι αυτές. Το συμπέρασμα ήταν πως σε βαθύτερο επίπεδο οι γυναίκες συνέδεαν το κάπνισμα με την ανδρική σεξουαλική εξουσία και την χειραφέτηση. Έτσι οργανώθηκε η ανάλογη διαφημιστική καμπάνια, με μηνύματα που συνέδεαν εντέχνως το κάπνισμα με την ανεξαρτησία. Με την πρόθυμη συνεργασία των φεμινιστριών, που στη διάρκεια μιας παρέλασης οργάνωσαν την πρώτη δημόσια εμφάνιση γυναικών που κάπνιζαν αυτό που οι ίδιες ονόμαζαν «δάδες της ελευθερίας» (torches of freedom), ο παρθένος στην διαφήμιση πληθυσμός υπέκυψε στο δέλεαρ κι έτσι έκτοτε όλες οι γυναίκες του πλανήτη απέκτησαν το δικαίωμα στην «εσωτερική» παρόρμηση να καπνίσουν.

Αυτή ήταν ίσως η πρώτη φορά που η ανάγκη για χειραφέτηση χρησιμοποιούνταν τόσο ξεκάθαρα για χάρη ευτελών (δηλαδή αμιγώς οικονομικών) μηχανισμών χειραγώγησης.

Γιατί ο κόσμος αγοράζει πράγματα που δεν χρειάζεται

Μετά τον πόλεμο, οι εταιρίες μαζικής παραγωγής αντιμετώπισαν το φόβο του πλεονάσματος κι ήταν αναγκαίο να πείσουν τον κόσμο πως έπρεπε να αγοράσει αυτά τα προϊόντα, έπρεπε ο κόσμος να εκπαιδευτεί ώστε να επιθυμεί νέα πράγματα προτού καν χαλάσουν τα παλιά. Έπρεπε με λίγα λόγια να δημιουργηθεί μια νέα νοοτροπία: οι επιθυμίες όφειλαν να ξεπερνούν τις ανάγκες, σημασία είχε να αγοράζει η μάζα προϊόντα που δεν χρειάζεται αλλά που επιθυμεί. Ο Μπερνέζ, ανέπτυξε διάφορες τεχνικές ώθησης προς τη μαζική κατανάλωση τη δεκαετία του 1920 οι οποίες εφαρμόζονται έως σήμερα. Συνέδεσε τα προϊόντα με αστέρες του κινηματογράφου, έπεισε τις αυτοκινητοβιομηχανίες να προωθήσουν τα αυτοκίνητά τους ως σύμβολα αρρενωπότητας, ξεκίνησε το «product placement» στις ταινίες.

Το κύμα καταναλωτισμού που ακολούθησε οδήγησε με τη σειρά του στην έκρηξη του χρηματιστηρίου καθώς και εδώ ενεπλάκη ο Μπερνέζ: δημιούργησε και στήριξε την αντίληψη ότι και η εργατική τάξη μπορούσε να αγοράσει μετοχές δανειζόμενη από τις τράπεζες τις οποίες ο ίδιος εκπροσωπούσε.

Η μάζα πρέπει να κατευθύνεται στην κατανάλωση

Ο Μπερνέζ επίσης υποστήριζε πως ο πιο ασφαλής τρόπος για να προστατευτεί η δημοκρατία είναι να αποσπάται η προσοχή της μάζας από επικίνδυνες πολιτικές ιδέες και έντεχνα να κατευθύνεται μόνο προς την κατανάλωση. Ως μόνη εξαίρεση πρότεινε τον τεχνητά και διαρκώς υποδαυλιζόμενο φόβο και απέχθεια προς «τους κομμουνιστές» (με δυο λόγια, η θεωρία του ήταν: «ο ασυνείδητος φόβος φυλάει τα έρμα …»). Ο πρόεδρος Αϊζενχάουερ τελικά υιοθέτησε την άποψη του και οι αμερικανοί άρχισαν έκτοτε μαζικά να φοβούνται και να καταναλώνουν. Το ίδιο ακριβώς καλλιεργήθηκε σε Αμερική και Ευρώπη και μετά την 11η Σεπτεμβρίου: υπεραπλουστευτικές ερμηνείες περί «καλού και κακού» και μαζική κατανάλωση ήταν και εδώ το κυρίαρχο μοτίβο -ελάχιστα βασισμένο στην αλήθεια, αλλά πολύ ανακουφιστικό για τις μάζες.

Δεν κυβερνά ο λαός αλλά οι επιθυμίες του

Η κόρη του Μπερνέζ, Αν Μπερνέζ αναφέρει σχετικά: «Ο πατέρας μου χειραγώγησε τον κόσμο κάνοντας τον να πιστεύει ότι δεν θα είχε πραγματική δημοκρατία χωρίς καπιταλισμό και ελεύθερη αγορά […]
Υπαινίσσονταν ότι δημοκρατία και καπιταλισμός ήταν ενωμένα. Είναι όμως μια μορφή δημοκρατίας που αντιμετωπίζει τους ανθρώπους ως παθητικούς καταναλωτές κι όχι ως ενεργούς πολίτες». Και συμπληρώνει: «Δεν προστάζει πλέον ο λαός αλλά οι επιθυμίες του. Ο λαός δε συμμετέχει στη λήψη των αποφάσεων κι έτσι η δημοκρατία περιορίζεται από την ενεργό συμμετοχή στην παθητική κατανάλωση που κατευθύνεται από ένστικτα και ασυνείδητες επιθυμίες. Κι όποιος έχει πρόσβαση σε αυτές τις επιθυμίες, θα κάνει το λαό ό,τι θέλει».

Επινοήθηκαν στη συνέχεια τεχνικές από ψυχαναλυτές για να εισχωρήσουν στο μυαλό και στον μυστικό εαυτό των καταναλωτών. Προϊόντα συνδέθηκαν με επιθυμίες και το μάρκετινγκ εταιριών βασίστηκε σε ψυχολογικές έρευνες. Η Άννα Φρόιντ υποστήριζε ότι το περιβάλλον ενισχύει την προσωπικότητα και πως τα προϊόντα ικανοποιούν επιθυμίες και δίνουν μια κοινή ταυτότητα. Δόθηκε από την κυβέρνηση βάρος στην προώθηση μιας στρατηγικής για τη δημιουργία μιας σταθερής κοινωνίας. Ο επικεφαλής ψυχαναλυτής αυτής της στρατηγικής αναφέρει: «το άτομο καθησυχάζει τις ανησυχίες του ξοδεύοντας.»

Συνδυάζοντας ένα προϊόν με τους φόβους και τις επιθυμίες του καταναλωτή

Αν μπορέσεις να κωδικοποιήσεις την παρουσίαση ενός αντικειμένου με τρόπο που να αγγίζει τις βαθύτερες επιθυμίες, αλλά και να εκμεταλλεύεται -εξορκίζοντάς τους- τους βαθύτερους φόβους του καταναλωτή, τότε μέσα του το προϊόν συνδέεται μια και καλή με την ψευδαίσθηση της ασφάλειας και της σιγουριάς. Με μικρές καθημερινές αναμνηστικές δόσεις (έχετε αναρωτηθεί γιατί οι διαφημίσεις επαναλαμβάνονται τόσο υπερβολικά πολλές φορές;) η σύνδεση αυτή ισχυροποιείται και παραμένει.

Ο ίδιος ο Μπερνέζ άλλωστε πίστευε πως όταν κάτι επαναλαμβάνεται συνεχώς στα μαζικά κοινωνικά στρώματα, τότε ακόμη και αν το επαναλαμβανόμενο είναι κάτι μη συμφέρων για την κοινωνία αυτή λειτουργώντας με τα ένστικτα της μάζας και επειδή το ακούει τόσες φορές, το οικειοποιείται οπότε δεν το θεωρεί πλέον τόσο κακό.

Η Ψυχολογία του Άνεργου

Γράφει ο Δημήτρης Σεφεριάδης – Ψυχολόγος, Ψυχοθεραπευτής

( http://www.dimseferiadis.com )

 

Πολλές και σοβαρές είναι οι ψυχικές αλλαγές που μπορεί να προκαλέσει η ανεργία σε ένα άτομο. Όπως εξηγεί ο κ. Δημήτρης Σεφεριάδης, Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπευτής του Κέντρου Ψυχολογίας και Ψυχοθεραπείας, πολλές φορές ο άνεργος μαζί με την εργασία του, χάνει και την αυτοεκτίμησή του. «Η εργασία είναι ένα αναπόσπαστο μέρος της ταυτότητάς μας. Ο άνεργος δεν είναι απλά ένας άνθρωπος που έχει χάσει τη δουλειά του ή δεν έχει βρει εργασία. Είναι ένας άνθρωπος ουσιαστικά χωρίς ταυτότητα. Μαζί με την εργασία χάνεται το δικαίωμα στην επιβίωση και ταυτόχρονα χάνονται και ο αυτοσεβασμός, η αυτοεκτίμηση και η αξιοπρέπεια», τονίζει ο ίδιος και προσθέτει: «Το άτομο, όπως είπαμε – και αυτό έχει αποδειχτεί από έρευνες – μέσα από το επάγγελμά του κατοχυρώνει την ύπαρξή του. Λογικό είναι λοιπόν η ανεργία να επιφέρει σημαντικές ψυχικές αλλαγές, αλλά και ψυχικές διαταραχές».

Οπωσδήποτε οι μεγαλύτερες ψυχικές επιπτώσεις – όπως διευκρινίζει ο κ. Σεφεριάδης – αφορούν στους μακροχρόνια ανέργους και τους νέους, οι οποίοι βλέπουν μπροστά τους οι προσδοκίες και οι επενδύσεις για το μέλλον τους να ματαιώνονται. «Είναι γνωστό ότι η φτώχεια και η έλλειψη δυνατότητας επιβίωσης οδηγούν στη βία, στην παραπτωματικότητα και την επιθετική συμπεριφορά.

Αυτό αφορά μια κατηγορία ανθρώπων που αμύνονται ψυχικά, προβάλλοντας προς την κοινωνία, και θεωρούν υπαίτιους τους άλλους ή την πολιτεία. Ένα άλλο μέρος του πληθυσμού των ανέργων οδηγείται σταδιακά σε κατάθλιψη, πένθος, σε αισθήματα απαξίωσης για τον εαυτό του. Αυτοί οι άνθρωποι θεωρούν υπαίτιο της κατάστασής τους τον εαυτό τους. Έτσι εξηγείται γιατί πολλοί μακροχρόνια άνεργοι μετά από ένα διάστημα αναζήτησης κάποια στιγμή σταματούν να ψάχνουν για εργασία. Έχουν βουλιάξει κυριολεκτικά στην κατάθλιψη και έχουν δημιουργήσει μια εικόνα για τον εαυτό τους ανεπάρκειας και αναξιότητας», δηλώνει.

Όπως επισημαίνει ο κ. Σεφεριάδης, σύμφωνα με έρευνες που έχουν γίνει στο εξωτερικό, σε μακροχρόνια ανέργους, προέκυψε πως σε ένα μεγάλο μέρος των ανθρώπων αυτών τα συμπτώματα και οι ψυχικές αλλαγές είναι παρόμοιες με τα αρνητικά συμπτώματα της σχιζοφρένειας: «που είναι απάθεια, έλλειψη θέλησης και κινήτρου, έλλειψη ευχαρίστησης και ικανοποίησης, άρνηση της πραγματικότητας, απομόνωση και καταθλιπτική διάθεση. Επίσης πολλοί από τους ανέργους καταλήγουν στη χρήση αλκοόλ και ναρκωτικών, με αποτέλεσμα την αλλαγή στη συμπεριφορά τους, μια αλλαγή που επηρεάζει άμεσα τις σχέσεις τους, την λειτουργικότητά τους και γενικότερα τον κοινωνικό ιστό. Ένα άλλο ψυχικό σύμπτωμα της ανεργίας είναι η συνεχιζόμενη κατάσταση έντονου στρες που έχει σαν αποτέλεσμα βαριές σωματικές ασθένειες, όπως τα καρδιαγγειακά προβλήματα.

Αποτέλεσμα της ανεργίας μπορεί να είναι και οι αυτοκαταστροφικές τάσεις, όπως η ατυχηματοθηρία και οι απόπειρες αυτοκτονίας. Στην Ελλάδα, λόγω των ισχυρών δεσμών μεταξύ των μελών της οικογένειας, πολλοί άνεργοι βρίσκουν μια σχετική βοήθεια και ισορροπία. Η βοήθεια αυτή είναι οικονομική, αλλά κυρίως συναισθηματική, με αποτέλεσμα εδώ να έχουμε μειωμένο αριθμό αυτοκτονιών λόγω ανεργίας. Τα υπόλοιπα συμπτώματα όμως παραμένουν ή υποβόσκουν».

Σε μια άλλη κατηγορία ανθρώπων – σύμφωνα με τον ίδιο – οι οποίοι ημιαπασχολούνται ή εργάζονται περιστασιακά ή είναι χαμηλόμισθοι – ιδίως αν έχουν επενδύσει χρόνο και χρήματα για σπουδές – παρατηρούνται παρόμοια συμπτώματα, αλλά με εντονότερη την επιθετική συμπεριφορά. Συνήθως με την εύρεση εργασίας όλα τα παραπάνω συμπτώματα, σταδιακά, υποχωρούν. Σε ένα μικρό ποσοστό ατόμων, όμως, παραμένουν και γίνονται ένα με τη δομή του χαρακτήρα του, την ψυχοσύνθεσή του και επηρεάζουν πια το άτομο σε όλη του τη ζωή.

«Στο σημείο που έχει αποτύχει πλήρως η πολιτεία τις τελευταίες δύο δεκαετίες είναι ο επαγγελματικός προσανατολισμός. Για πολλά χρόνια κάθε νέος με την ενίσχυση του οικογενειακού περιβάλλοντος και την ανοχή του κράτους αναζητά πανεπιστημιακή μόρφωση. Τα πανεπιστήμια δεν συνδέονται με την αγορά εργασίας, παρέχουν γνώση και μόρφωση, αλλά ελάχιστη εξειδίκευση. Είναι χρήσιμο οι πολίτες να είναι μορφωμένοι, αλλά αυτό δεν συνεπάγεται ότι θα είναι και απασχολούμενοι. Είναι απαραίτητο να γίνεται ενημέρωση κάθε φορά για τα επόμενα λίγα χρόνια, για τις θέσεις εργασίας και τις ειδικότητες που έχουν ζήτηση και ποιες από αυτές έχουν κορεστεί», καταλήγει ο κ. Σεφεριάδης.

 

O Φόβος Οικειότητας και οι 4 Τύποι Δεσμού

 

( πηγή : http://www.e-psychology.gr )

 

Μεταξύ 1960 και 1970, ο John Bowlby, Άγγλος ψυχίατρος και ψυχαναλυτής, ανέπτυξε τη Θεωρία της Προσκόλλησης ή Δεσμού( Attachment theory) η οποία εξηγεί τη δυναμική των ανθρώπινων σχέσεων καθώς και τις όποιες ανασφάλειες μπορεί να υπάρχουν σε αυτές. Με απλά λόγια, η θεωρία αυτή πρεσβεύει ότι η σχέση που είχαμε ως βρέφη με τους γονείς μας ή με τους ανθρώπους που μας φρόντιζαν, παίζει καθοριστικό ρόλο στο πώς θα σχετιζόμαστε σε όλες τις σχέσεις μας στο μέλλον και κατά συνέπεια τι βαθμό οικειότητας θα θέλουμε να καλλιεργήσουμε μέσα σ’αυτές.

Μάλιστα, προς το τέλος της δεκαετίας του 80, η θεωρία της προσκόλλησης, επεκτάθηκε και στις ενήλικες σχέσεις, διατυπώνοντας ότι υπάρχουν τέσσερις  βασικοί  τύποι προσκόλλησης, τέσσερις δηλαδή βασικοί τρόποι με τους οποίους σχετιζόμαστε με τους άλλους ως ενήλικες.

Από τους τέσσερις  παρακάτω τύπους  προσκόλλησης/δεσμού, ποιό νομίζεις ότι σε περιγράφει καλύτερα;

1ος τύπος: Αγχώδης /Tύπος Εμμονής
 «Θέλω να έχω απόλυτη συναισθηματική οικειότητα με τους άλλους αλλά συχνά βρίσκω ότι οι άλλοι είναι απρόθυμοι να έρθουν όσο κοντά όσο θα ήθελα. Δεν νιώθω άνετα όταν δεν έχω στενές σχέσεις αλλά μερικές φορές ανησυχώ ότι οι άλλοι δε με εκτιμούν τόσο όσο τους εκτιμώ εγώ».

2ος τύπος : Απορριπτικός- αποφευκτικός δεσμός:
«Νιώθω άνετα χωρίς στενές συναισθηματικές σχέσεις. Είναι πολύ σημαντικό για μένα να αισθάνομαι ανεξάρτητος και  αυτάρκης και προτιμώ να μη βασίζομαι στους άλλους ή να αφήνω τους άλλους να βασίζονται σε  μένα».

3ος τύπος : Φοβικός-αποφευκτικός δεσμός:
«Νιώθω άβολα να έχω στενές σχέσεις με άλλους. Θέλω  συναισθηματικά στενές σχέσεις αλλά το βρίσκω δύσκολο να εμπιστευόμαι ή να βασίζομαι πάνω τους. Κάποιες φορές ανησυχώ ότι θα πληγωθώ εάν αφήσω τον εαυτό μου να έρθει πολύ κοντά με κάποιον».

4ος τύπος:  Ασφαλής δεσμός:
«Είναι σχετικά εύκολο για μένα να έχω στενές συναισθηματικές σχέσεις . Νιώθω άνετα να βασίζομαι στους άλλους και να βασίζονται σε μένα. Δεν ανησυχώ ότι θα μείνω μόνος/η ή ότι οι άλλοι δε με αποδέχονται».

Εάν διάλεξες τον τέταρτο τύπο, τότε ανήκεις στο 50% των ενηλίκων που νιώθουν τη σιγουριά ότι μπορούν να αγαπηθούν και αισθάνονται άνεση με τις στενές συναισθηματικές σχέσεις χωρίς να αποφεύγουν την οικειότητα  ή να την αναζητούν σε υπερβολικό βαθμό. Υπολογίζεται ότι το υπόλοιπο 50%, ανήκει σ’έναν από τους υπόλοιπους  τρείς ανασφαλείς  τύπους προσκόλλησης, είτε δηλαδή αποφεύγουν την οικειότητα, είτε γίνονται εξαρτητικοί και φοβικοί όταν η σχέση είναι στενή είτε δεν εμπιστεύονται ποτέ απόλυτα τους συντρόφους τους.

Ο αγχώδης/τύπος εμμονής είναι και ο πιο εξαρτητικός της παρέας. Υπολογίζεται ότι το ένα δέκατο των ανθρώπων διαμορφώνουν αυτό τον τύπο προσκόλλησης. Επιθυμία τους είναι να έχουν πολύ στενές σχέσεις αλλά αισθάνονται ότι κανείς δεν είναι ποτέ τόσο κοντά τους όσο θα ήθελαν να είναι. Χωρίς οικείες σχέσεις, αιθάνονται μοναξιά και δυσφορία.

Αναζητούν την απόλυτη δέσμευση και συνεχή στοργή. Συχνά τείνουν να εξιδανικεύουν τους συντρόφους , να έχουν έντονο φόβο εγκατάλειψης  κι όταν τελειώνει μια σχέση, βρίσκουν εξαιρετικά δύσκολο να αποδεχτούν το γεγονός. Όσον αφορά τη σεξουαλική ζωή αρέσκονται στην ανοιχτή έκφαση στοργής, τις αγκαλιές και τα τα χάδια σε αντίθεση με τον  Αποφευκτικό τύπο  που προτιμά λιγότερες συναισθηματικές εκδηλώσεις όπως θα δούμε παρακάτω.

Περίπου το ένα πέμπτο των ανθρώπων σχετίζονται με τους άλλους αποφευκτικά/ απορριπτικά. Οι άνθρωποι αυτοί τείνουν να χρειάζονται  να είναι αυτάρκεις και αποφεύγουν να βασίζονται σε άλλους ή να αφήνουν να βασίζονται πάνω τους.

Πολλές φορές υποθέτουν ότι οι άλλοι θα είναι εχθρικοί ή απορριπτικοί και επειδή ακριβώς περιμένουν αυτή την αντιμετώπιση, ανταποδίδουν προκαταβολικά επιδεικνύοντας αποστασιοποίηση ή καυστικότητα και ισχυρογνωμοσύνη. Όσον αφορά τη σεξουαλική ζωή, η γυναίκα-αποφευκτική τείνει να μην έχει πολλούς συντρόφους ενώ ο άνδρας είναι πιο ενεργός. Πάντως και τα δύο φύλα τείνουν να μην ευνοούν τη ρομαντική πλευρά του σεξ προτιμώντας πρακτικές που περιλαμβάνουν λιγότερη συναισθηματική επαφή.

Ο Φοβικός-Αποφευκτικός τύπος παρατηρείται στο  ένα πέμπτο των ανθρώπων. Οι άνθρωποι αυτοί έχουν ανάμεικτα συναισθήματα για τις κοντινές σχέσεις. Από τη μία θέλουν συναισθηματικά στενές σχέσεις, από την άλλη, δεν μπορούν να εμπιστευτούν εύκολα ή να βασιστούν στους άλλους. Ο τρόπος συσχετισμού με τους άλλους είναι κάπως απρόβλεπτος και συχνά έχουν αρνητικές εντυπώσεις όχι μόνο για τους εαυτούς τους αλλά και για τους συντρόφους τους.

Ο Ασφαλής τύπος προσκόλλησης συναντάται στο 50% των ανθρώπων. Τα άτομα με ασφαλή τύπο, μπορούν εύκολα να πλησιάσουν τους άλλους σε μια σχέση και να χαρούν την οικειότητα. Δεν έχουν δυσκολία στο να βασίζονται στους άλλους και επιτρέπουν να βασίζονται πάνω τους.

Ταυτόχρονα,  δεν ανησυχούν για το αν θα γίνουν αποδεκτοί ή για το αν θα μείνουν μόνοι.  Τα ζευγάρια στα οποία και οι δύο σύντροφοι έχουν ασφαλή τύπο προσκόλλησης, έχουν και τις λιγότερο αρνητικές σχέσεις-λιγότερη κριτική, λιγότερες διαμάχες και περισσότερη αποδοχή, κατανόηση και φιλικότητα.

Με βάση τη θεωρία της προσκόλλησης, παρατηρούμε ότι αυτό που κοινά ονομάζουμε «φόβος της οικειότητας» προέρχεται ουσιαστικά από δύο άλλους φόβους οι οποίοι ίσως έχουν δημιουργηθεί από τις πρώτες κιόλας σχέσεις με τους γονείς μας και πιθανώς ενισχυθεί από μετέπειτα εμπειρίες: τον φόβο της απόρριψης / εγκατάλειψης και τον φόβο ότι θα γίνουμε αντικείμενο ελέγχου και εισβολής από τον άλλο με  αποτέλεσμα να χάσουμε τον εαυτό μας. Όταν οι φόβοι αυτοί ενισχυθούν, μπορεί να αποκτήσουν τεράστιες διαστάσεις , με αποτέλεσμα το άτομο, να αποφεύγει τη σύναψη στενών σχέσεων.

Για να αντιμετωπίσετε τον φόβο της οικειότητας
Α) Αναγνωρίστε ποιοί παράγοντες  σας αποτρέπουν από τα να αισθάνεστε άνετα με την οικειότητα και επίσης καθορίστε τι είναι αυτό που πραγματικά θέλετε από μια σχέση.

Β) Κατανοήστε ότι αυτό που συντηρεί τους φόβους σας είναι ότι πιθανώς δεν ξέρετε πώς να τους χειριστείτε.Για παράδειγμα, όσον αφορά το φόβο της εγκατάλειψης/απόρριψης ,θυμηθείτε ότι όσο ζητάτε την επιβεβαίωση των άλλων για να καθορίσετε τη δική σας αξία, τόσο περισσότερο θα αισθάνεστε «χαμηλή αυτοεκτίμηση» όταν η επιβέβαιωση δε σας προσφέρεται. Αντίθετα, όταν η αυτοεκτίμηση πηγάζει από μέσα σας, δεν θα παίρνετε την απόρριψη τόσο προσωπικά ούτε θα χρειάζεστε τους άλλους για να νιώσετε ότι αξίζετε.

Γ) Εάν συχνά φοβάστε ότι οι άλλοι θα σας ελέγξουν, ή θα σας «πνίξουν» με αποτέλεσμα να χάσετε τον εαυτό σας κι έτσι καταλήγετε να κρατάτε απόσταση στις σχέσεις σας, μιλήστε στον/στην  σύντροφό σας για τα θέλω σας και θέστε τα όρια σας ξεκάθαρα. Είναι στο χέρι σας να μην επιτρέψετε να γίνει αυτό που φοβάστε και ταυτόχρονα να έχετε υγιείς, ισορροπημένες σχέσεις.
Μαρία Μεραμβελιωτάκη-Simon MSc
Ψυχολόγος, Σύμβουλος, NLP Practitioner

Το Βίωμα της Απώλειας

( πηγή : http://www.e-psychology.gr )

 

Όλοι αργά η γρήγορα θα βιώσουμε κάποιες απώλειες από μικρές ως και μεγαλύτερες. Από την απώλεια ενός αγαπημένου αντικειμένου, την απώλεια εργασίας, υγείας,  έως την απώλεια ενός αγαπημένου πρόσωπου.

Τα στάδια που περνά κάποιος που βιώνει μια απώλεια, σε γενικές γραμμές είναι τα ίδια για όλους,  παρ’ όλα αυτά ποικίλουν από άνθρωπο σε άνθρωπο ως προ στην ένταση και την διάρκεια τους.

Το ζητούμενο σε μια απώλεια είναι να επιτραπεί η έκφραση της και να μην αμφισβητηθεί ο βαθμός που βιώνεται από τους άλλους. Όταν οι άνθρωποι συμβάλλουν στο να βιώσουμε και να μοιραστούμε κάποια συναισθήματα, από συγκίνηση μέχρι χαρά και από απόγνωση μέχρι ελπίδα πρέπει κατά κάποιον τρόπο να εκφραστούν, τότε ο πόνος της απώλειας και της οδύνης απαλύνεται.

Ίσως να μην έχουμε ή να μην μπορούμε να πούμε πολλά σε ένα άτομο που πονάει και νοιώθει έντονα μια απώλεια αλλά πολλές φορές ένα απαλό άγγιγμα ή ένα βλέμμα  μπορεί να είναι ανακουφιστικό για εκείνον.

Το ερώτημα που τίθεται και θα προσπαθήσουμε να προσεγγίσουμε  είναι:

Ποια είναι τα στάδια που βιώνουν οι άνθρωποι που γνωρίζουν μια
απώλεια
και πως μπορούμε να βοηθήσουμε αυτόν που πενθεί ;

Ο άνθρωπος που πενθεί ή βιώνει μια απώλεια περνάει από πέντε στάδια κατά την Kubler-Ross.  Το χρονικό όριο κάθε σταδίου ποικίλει για κάθε άτομο χωριστά και είναι πιθανή η παλινδρόμηση από το ένα στο άλλο, καθώς και είναι δυνατόν κάποιος να “κολλήσει” σε ένα στάδιο για μεγάλο διάστημα.

1-Άρνηση : Είναι ένας μηχανισμός άμυνας που λειτουργεί προστατευτικά κατά τέτοιο τρόπο, ώστε ένα πρόσωπο να έχει την δυνατότητα να αντέξει μια κατάσταση που εμπεριέχει πάρα πολύ πόνο στο απροσδόκητο δυσάρεστο γεγονός. Όπως π.χ. «Δεν είναι δυνατόν να έχει συμβεί αυτό σ’ εμένα».

2-Θυμός : Κρύβει στην ρίζα του την αγωνία και τον φόβο για αυτό που συνέβη και εκφράζεται στους γύρω και οι οποίοι είναι αυτοί που τον εισπράττουν. Αν μπορέσουμε να είμαστε λιγότερο αμυντικοί και κατανοήσουμε ότι, δεν είναι κάτι προσωπικό αυτό που εκφράζεται, αλλά μια μορφή εκτόνωσης και αν ακούσουμε πραγματικά αυτόν που τον εκφράζει, τότε μπορούμε να τον βοηθήσουμε ουσιαστικά, να προχωρήσει στο επόμενο στάδιο.

3-Διαπραγμάτευση : Είναι ένα στάδιο κρυφό που συνήθως δεν εκφράζεται και συνδέεται στενά με αισθήματα ενοχής. Κρύβει μέσα του το σπέρμα της αλλαγής σε μια διαπραγμάτευση. Όπως π.χ. θα φέρομαι καλύτερα στα παιδιά μου, θα πηγαίνω περισσότερο στην εκκλησία, ή θα γίνω καλύτερος άνθρωπος.

Όταν δεν κάνουμε κριτική στον άλλον δίνουμε την ευκαιρία να εκφράσει τις ενοχές του. Αυτές ενδεχομένως να βρουν το χώρο να αναδυθούν στην επιφάνεια του συνειδητού και να αναγνωριστούν. Έτσι διευκολύνεται ο παθών να περάσει στο επόμενο στάδιο, που είναι η κατάθλιψη.

4-Κατάθλιψη : Είναι το στάδιο που δεν μπορεί κάποιος να αρνηθεί ή να διαπραγματευτεί πλέον τα βιώματα της απώλειας ή της ασθένειας.

Εάν βρεθεί ενα πρόσωπο που θα επιτρέψει να ακουστεί και να εκφραστεί η θλίψη και η οδύνη για όλα αυτά που πρόκειται να χαθούν ή χάθηκαν, τότε με μεγαλύτερη ευκολία θα περάσει κάποιος στο τελικό στάδιο της αποδοχής.

Τις περισσότερε φορές με τις δηλώσεις μας αμφισβητούμε τα βιώματα του άλλου. Αν θυμηθούμε την επίσκεψη σε κάποιον που βιώνει π.χ. την απώλεια της υγεία του, σίγουρα θα ανασύρουμε εκφράσεις από τους γύρω όπως: «μην στενοχωριέσαι», «όλα θα πάνε καλά», «να είναι περαστικά», «υπάρχουν και χειρότερα», «εσύ είσαι δυνατός» και αλλά πολλά. Το βέβαιο είναι ότι αυτές οι συμεριφορες το μόνο που κάνουν είναι να αμφισβητήσουν τα βιώματα του. Με αυτό τον τρόπο συμπεριφοράς συμβάλλουμε στο να νοιώσει κάποιος που βιώνει μια απώλεια, εντονότερα την μοναξιά του.  Αμφισβητούμε αυτά που νοιώθει και συμβάλουμε στο να κλειστεί και να ελαττώνει όλο και περισσότερο την διάθεση για έκφραση με αποτέλεσμα να βυθιστεί σε μια βαθύτερη και μοναχικότερη κατάθλιψη. Ενδεχομένως ενεργούμε με αυτόν τον τρόπο γιατί έχουμε απωθήσει τα βιώματα και των δικών μας απωλειών. Γι’ αυτό ίσως αδυνατούμε να προσεγγίσουμε και να ακούσουμε ενεργά τον άλλον και να συμπορευτούμε μαζί με αυτόν που νοιώθει και βιώνει μια απώλεια.  Με αυτήν μας την συμπεριφορά όχι μόνο δεν τον βοηθάμε αλλά τον καθηλώνουμε και τον αποπροσανατολίζουμε ώστε να μπορέσει να οδηγηθεί στο τελευταίο στάδιο της αποδοχής της πραγματικότητας.

5- Αποδοχή :  Είναι το τελικό στάδιο, όπου κάποιος έχει επεξεργαστεί όλα τα προηγούμενα στάδια και έχει εκφράσει τα συναισθήματα που έχει βιώσει με την απώλεια. Έτσι έχει οδηγηθεί στο στάδιο της επίγνωσης της νέας πραγματικότητας. Είναι το στάδιο της προετοιμασίας για μια νέα αφετηρία με τα καινούργια δεδομένα. Είναι πολύ πιθανό σε αυτό το στάδιο να δημιουργείται η ανάγκη της ξεκούρασης και η αποφυγή  συναισθηματικών διακυμάνσεων.
Η ζωή μέσα στην σοφία που την διακρίνει, ως μια ταινία ενώνει καρέ-καρέ  το χθες και το τώρα και μας καλεί να νοιώσουμε βιωματικά  αυτή την μετάβαση  που δίνει νόημα στην εξελικτική μας πορεία. Έτσι κάθε τέλος είναι και μια αναζήτηση μιας προσαρμογής και μετάβασης σε μια καινούργια αρχή. Κάθε θρήνος είναι η αίσθηση της έλλειψης της αγάπης που ενδεχομένως στερηθήκαμε να βιώσουμε με αυτό που απωλέσαμε.

Θρηνούμε την απώλεια της σχέσης που απορρέει από μια ύπαρξη, ένα δέσιμο.
Ίσως αυτό να είναι το γοητευτικό μυστικό δώρο της ζωής. Αυτό που μας  κινητοποιεί με τέτοιο τρόπο ώστε να αποκτήσουμε την δυνατότητα να βιώνουμε το απόσταγμα κάθε εμπειρίας, ευχάριστης ή δυσάρεστης, ως ένδειξη μέγιστης Αγάπης.

* Παραπομπές: Kubler-Ross, “Θάνατος μια αλλαγή ζωτικής σημασίας”, Μετάφραση : Γιάννης Καρράς, 2001, Εκδ, Έσοπτρον.
Κων/νος Βαλιώζης – B.Sc. Ψυχολογίας

Το Φαινόμενο της Ομοφοβίας

(πηγή : http://www.e-psychology.gr )

Η Ομοφοβία  ή Ομοερωτοφοβία ορίζεται από το Journal of Homosexuality ως μια παθολογική έκφραση αρνητικών συναισθημάτων καθώς και συμπεριφορών κατά των ομοφυλόφιλων. Πολλές μελέτες έχουν αποδείξει ότι αυτό το  φαινόμενο βασίζεται  στην προκατάληψη που δημιουργείτε από την άγνοια και καταλήγει σε διάκριση  ενάντια στους  Ομοφυλόφιλους.
Το μίσος αυτό έχει ως βάση του το φόβο καθώς και την έλλειψη ανοχής προς τη διαφορετικότητα και είναι άμεσα συνδεδεμένο με το ρατσισμό και το σεξισμό.

Η Ομοφοβια μπορεί να εκφραστεί με πολλούς διαφορετικούς τρόπους όπως λεκτικές επιθέσεις, εξευτελισμό, διακρίσεις στο χώρο εργασίας, λογοκρισία στα Μ.Μ.Ε, ακόμη και με ακραίες μορφές βίας τα λεγόμενα εγκλήματα μίσους (εξαιτίας σεξουαλικού προσανατολισμού) που επιφέρουν ακόμα και το θάνατο. Τα άτομα που ενεργούν με τέτοιους τρόπους χαρακτηρίζονται ως ομοφοβικά.
Υποσυνείδητος σκοπός του ομοφοβικού ατόμου είναι μέσο των παραπάνω αρνητικών εκδηλώσεων απέναντι στου ομοφυλόφιλους να διαφοροποιήσει τη θέση του και να δείξει έμπρακτα ότι δεν ανήκει και δεν θέλει να ανήκει σε αυτή την κατηγόρια ατόμων που θεωρεί ως μη φυσιολογικά.

Πολλές έρευνες έχουν δείξει ότι οι ομοφοβικές συμπεριφορές συνδέονται άμεσα με χαμηλή αυτοεκτίμηση, ανασφαλή κοινωνική ταυτότητα καθώς και με καταπιεσμένα ομοερωτικά συναισθήματα. Μόνο άτομα που είναι αμφιλεγόμενα ως προς τη δική τους ταυτότητα αντιλαμβάνονται την ομοφυλοφιλία ως απειλή και αντιδρούν με βία όταν έρχονται αντιμέτωποι με τη διαφορετικότητα η οποία τους προκαλεί μεγάλο ποσοστό άγχους (Simoni & Walters 2001).

Τύποι Ομοφοβίας :

· Προσωπική Ομοφοβία : Η άποψη  ότι οι ομοφυλόφιλοι είναι ανήθικοι, αμαρτωλοί, άρρωστη και κατώτεροι από τους ετεροφυλόφιλους. Όταν παρατηρείτε αυτό το φαινόμενο σε ομοφυλόφιλο άτομο ονομάζεται Εσωτερικευμένη Ομοφοβια.
· Διαπροσωπική Ομοφοβια : Είναι ο φόβος και το μίσος απέναντι στους ομοφυλόφιλους που εκφράζεται με αρνητικές συμπεριφορές και επιθετικές τάσεις.
·  Ομοφοβια της Κουλτούρας : Αναφέρεται στις κοινωνικές δομές και τις  άγραφες “νόρμες” που υποδεικνύουν πως το να είσαι ετεροφυλόφιλος είναι το μόνο φυσιολογικό και αποδεκτό από το κοινωνικό σύνολο.
· Θεσμική Ομοφοβια : Το φαινόμενο όπου η κυβέρνηση, η εκκλησία ,η παιδεία καθώς και διάφορες επιχειρήσεις κάνουν διακρίσεις με βάση τον σεξουαλικό προσανατολισμό.

Στην Ελλάδα τη χώρα που γέννησε τη δημοκρατία από πρόσφατη ερευνά αποδεικνύεται ότι παρόλο που το 17% του δήγματος αναφέρει ότι έχει φίλους ομοφυλόφιλους, το 84% διαφωνεί με το γάμο μεταξύ ομοφυλόφιλων και το 89% διαφωνεί με την υιοθεσία παιδιών από ζευγάρια του ίδιου φύλου (Ευρωβαρόμετρο 2006-2008).

Αυτά τα ποσοστά είναι πολύ μεγαλύτερα συγκριτικά με την υπόλοιπη Ευρώπη με αποτέλεσμα η Ελλάδα να τοποθετείτε ανάμεσα στις πιο ομοφοβικές χώρες στην ευρωπαϊκή ένωση (Paulou,2009).

Ας ελπίσουμε ότι με σωστή παιδία και ενημέρωση θα μειωθεί η άγνοια και το φαινόμενο της Ομοφοβιας στο μέλλον θα εξαλειφθεί. Παρόλο που η Ομοφοβία δεν έχει καταχωρηθεί ποτέ ως επίσημη διαταραχή στο DSM προσωπικά πιστεύω ότι εάν η ερευνά το υποστηρίξει ίσως στο μέλλον και να δούμε μια τέτοια καταχώρηση.

Από Παρασκευή Πάλμου – Ψυχολόγος, MSc

Οι φυλακές της παιδικής μας ηλικίας – Alice Miller

Πολλοί άνθρωποι αναγκάστηκαν, όταν ήταν παιδιά, να μάθουν να κρύβουν πολύ επιδέξια τα συναισθήματα, τις επιθυμίες και τις ανάγκες τους προκειμένου να ικανοποιήσουν τις προσδοκίες των γονέων τους και να κερδίσουν την «αγάπη» τους. Ως ενήλικες μπορεί να κυνηγούν την επιτυχία, έχουν όμως ταυτόχρονα μια υποβόσκουσα αίσθηση ότι δεν αξίζουν τίποτα. Χωρίς ποτέ να τους έχει επιτραπεί να εκφράσουν τα πραγματικά τους συναισθήματα, και έχοντας χάσει την επαφή με τον αληθινό τους εαυτό, εκδραματίζουν τα καταπιεσμένα συναισθήματά τους με επεισόδια κατάθλιψης ή καταναγκαστικής συμπεριφοράς, ή ακόμα και με ιδέες μεγαλείου. Στη συνέχεια, με τη σειρά τους, μεταφέρουν αυτή την κληρονομιά της καταπίεσης στα δικά τους παιδιά. Αυτό το σπαρακτικό και οξυδερκές βιβλίο είναι ένα πρώτο βήμα για την ανακάλυψη των αναγκών μας και της δικής μας αλήθειας στην προσπάθειά μας να ξεφύγουμε από αυτόν το φαύλο κύκλο.

Σπάνιο κι ακαταμάχητο με το γεμάτο συμπάθεια, ανεπιτήδευτο λόγο του. Τα παραδείγματα της Alice Miller είναι τόσο ζωντανά και συνηθισμένα που αγγίζουν το πληγωμένο παιδί που υπάρχει μέσα σε όλους μας.

 

New York Magazine

H Απαγορευμένη Γνώση – Alice Miller

 

Συγγραφέας: Alice Miller
Μεταφραστής: Πελαγία Τσινάρη

Ανοίξτε τα μάτια, μας λέει η Alice Miller σε κάθε της βιβλίο. Ανοίξτε τα μάτια κι αντικρίστε όσα υπομείνατε στην παιδική σας ηλικία. Τα τείχη που χτίζουμε για να προστατευτούμε από την ανάμνηση των οδυνηρών εμπειριών των παιδικών μας χρόνων είναι ψηλά και ισχυρά, αλλά όχι απόρθητα. Μέσα από την προσωπική της ιστορία, μαρτυρίες παιδιών, επιστολές αναγνωστών της, αλλά και κείμενα της παγκόσμιας λογοτεχνίας, η Μiller προτείνει να δοκιμάσουμε τον απαγορευμένο καρπό της απωθημένης γνώσης: να εγκαταλείψουμε για λίγο τον παράδεισο των ψευδαισθήσεων και της απατηλής βεβαιότητας ως προς τους καλούς γονείς που έκαναν τα πάντα «για το καλό μας», έτσι ώστε, μεγαλώνοντας τα παιδιά μας, να μην επαναλάβουμε κι εμείς τα ίδια λάθη. Στο στόχαστρο της κριτικής της δεν μπαίνουν μόνον οι γονείς, οι παιδαγωγικές τους μέθοδοι, η Εκκλησία ή οι δάσκαλοι, αλλά ακόμα και οι ψυχοθεραπευτές, η ψυχανάλυση και ο ίδιος ο «πατέρας» της, Sigmund Freud.

πηγή : http://www.psychografimata.com

ειδικές τιμές για φοιτητές και άνεργους

Στα βιωματικά σεμινάρια, γίνεται μείωση τιμών για φοιτητές και άνεργους. Φοιτητές επαγγελμάτων ψυχικής υγείας μπορούν να λάβουν σχετική βεβαίωση συμμετοχής, που όμως δεν έχει σε καμία περίπτωση εκπαιδευτικό χαρακτήρα. Τα σεμινάρια βασίζονται στο βίωμα και όχι σε κάποια μορφή εκπαίδευσης.

νέο blog !

Σας καλωσορίζω στο blog μου!

Εδώ θα βρείτε διάφορα άρθρα σχετικά με θέματα ψυχολογίας – ψυχοθεραπείας . Επίσης, θα σας ενημερώνω για τα διάφορα βιωματικά σεμινάρια που διοργανώνουν συνάδελφοι ή και εγώ ο ίδιος.

Αρέσει σε %d bloggers: